Zachowanie bezpieczeństwa nie obowiązuje tylko w zakładach pracy. Podczas wykonywania prac typowo domowych również należy zachować czujność oraz przestrzegać zasad, które zagwarantują nam bezpieczeństwo.

BHP W DOMU

Wypadki w domu to zagrożenie, które dotyczy praktycznie każdego. Nasze zacisze domowe w niektórych przypadkach może okazać się miejscem niebezpiecznym dla nas, w dużej mierze zależy to od nas samych. Przede wszystkim należy zapobiegać i przewidywać. Źródłem wypadków w czterech ścianach jest zwykle nieuwaga. Czasami drobne elementy takie jak niezabezpieczone odpowiednio gniazdka, przewody elektryczne, niewłaściwie dobrana (zbyt śliska) posadzka czy chociażby kanty mebli, mogą wpływać na nasze bezpieczeństwo. Powiedzenie, że „pośpiech jest złym doradcą” w tym temacie jest zdecydowanie adekwatne.

Do najczęstszych prac domowych możemy zaliczyć:

• prace na drabinach, np. wymiana firman, mycie okien, ścieranie kurzy z wyższych konstrukcji,

• prace z potencjalnie niebezpiecznymi narzędziami, np. z nożem,

• prace ze sprzętem elektrycznym,

• prace z substancjami chemicznymi,

• prace w wymuszonych pozycjach.

Zagrożenia, które mogą nam się przydarzyć podczas prac domowych to:

 

1. Potknięcie i upadek na tym samym poziomie.

Przyczyną zagrożenia mogą być przede wszystkim śliskie i nierówne powierzchnie, znajdujące się na podłodze ciecze, wystające progi pomiędzy pomieszczeniami oraz w drzwiach wejściowych.

Poślizgnięcia i potknięcia są definiowane przez odmienny sposób, w jaki powodują obrażenia:

• poślizgnięcia – występują, gdy nie ma wystarczającej siły tarcia. Oznacza to brak przyczepności pomiędzy spodem obuwia a nawierzchnią dla ruchu pieszego, najczęściej powodowaną przez wodę, olej, inne ciecze, a czasami przez nieodpowiednie obuwie,

• potknięcia – są spowodowane, gdy stopa nagle uderza w obiekt na swojej drodze i nie może się poruszyć do przodu. Zachwianie się lub upadek wynika z potknięcia się o przeszkodę.

W skutek poślizgnięcia czy potknięcia może dojść do złamania lub zwichnięcia kończyn, a niekiedy może się skończyć tylko na drobnym potłuczeniu czy siniaku. Niemniej jednak pamiętajmy, że środki używane do mycia i konserwacji podłóg oraz posadzek nie powinny zmniejszać przyczepności nawierzchni. Niewłaściwie zastosowany detergent może spowodować zwiększenie zagrożenia. Aby sprzątanie było skuteczne, detergent musi być zastosowany w odpowiednim stężeniu i być pozostawiony na posadzce przez czas określony przez jego producenta.

2. Upadek na niższy poziom

Zagrożenie upadku na niższy poziom związane jest przede wszystkim z pracą z przenośną drabiną czy podestem (czyszczenie wysokich mebli, regałów, mycie okien). Zagrożenie pochodzi ze strony niewłaściwie wykorzystywanego sprzętu do pracy domowej na wysokości do 1 m lub użytkowania sprzętu nieprzystosowanego do prac tego typu (stosowanie przypadkowego wyposażenia pomieszczeń – np. krzeseł). Ponadto do upadków może dojść także przy nieostrożnym schodzeniu ze schodów, czy przy wykonywaniu prac w pośpiechu.

Możliwymi skutkami upadków na niższym poziomie mogą być złamania, zwichnięcia, stłuczenia.

Odpowiednio dobrana drabina może być pomocna podczas domowych prac. Nie warto ryzykować upadku wspinając się na wszystko co akurat mamy „pod ręką”, najczęściej stołki i krzesła. W domu najlepiej sprawdzi się drabina aluminiowa, ponieważ jej konstrukcja jest mocna i lekka zarazem.

3. Uderzenie o nieruchome przedmioty

Podczas prac domowych zdarza nam się przesuwać meble czy sprzęt, co może doprowadzić do uderzeń o nieruchome przedmioty. Nasza czujność powinna być wzmożona zwłaszcza, gdy jesteśmy w pobliżu ostrych krawędzi. Nie powinniśmy przede wszystkim ograniczać przestrzeni. Należy pracę zaplanować tak, aby nie ograniczać sobie przestrzeni pracy oraz zastosować odpowiednią szerokość przejść pomiędzy meblami, jeśli jest to konieczne.

Skutkami niezachowania warunków powyżej mogą być potłuczenia, siniaki, guzy.

4. Uderzenie, przygniecenie przez spadające przedmioty

Przyczyną zagrożenia są wszystkie przedmioty ułożone na półkach lub szafkach, ale również brak porządku w pomieszczeniu. Przez brak porządku można rozumieć zaleganie niepotrzebnych przedmiotów na wyższych konstrukcjach mebli czy szafek.

5. Porażenie prądem

Do porażenia prądem elektrycznym dochodzi najczęściej wskutek niewłaściwego posługiwania się elektrycznym sprzętem gospodarstwa domowego, np. dotykania mokrymi rękoma podłączonego do sieci sprzętu. Porażenie prądem może być również wynikiem wad konstrukcyjnych domowych urządzeń elektrycznych (np. uszkodzenia sznura sieciowego albo niesprawnej wtyczki).

Skutkami porażenia prądu mogą być utrata przytomności i skurcze mięśni, w wyniku których osoba porażona jest niezdolna do samodzielnego uwolnienia się od źródła prądu. Skurcz ten ustępuje dopiero w chwili wyłączenia prądu i może być przyczyną zwichnięć, a także złamań kości. W wyniku porażenia prądem może również dojść do oparzenia w miejscu wejścia prądu do organizmu i jego ujścia na zewnątrz. W skrajnych przypadkach może dojść do martwicy i zwęgleń tkanki.

Niewłaściwe użytkowanie urządzeń elektrycznych może spowodować:

• porażenie i oparzenie prądem elektrycznym,

• pożar,

• wybuch.

Podczas porządków domowych z użyciem prądu elektrycznego zachowaj zasady bezpieczeństwa:

• wycieraj mokre ręce zanim skorzystasz z urządzenia zasilanego energią elektryczną,

• uważaj, by woda nie dostała się do wnętrza urządzenia elektrycznego – mogłoby to doprowadzić do zwarcia. W tym celu warto unikać stawiania otwartych naczyń z wodą w pobliżu urządzeń na prąd,

• nie należy korzystać z gniazdek elektrycznych, które są wyrwane ze ściany,

• wyciągając wtyczkę z gniazdka należy trzymać jej koniec jedną ręką, a obudowę kontaktu przytrzymywać drugą,

• urządzenia elektryczne należy użytkować zgodnie z ich przeznaczeniem. Nie powinno się korzystać z urządzeń na prąd, jeśli mają ślady jakiegokolwiek uszkodzenia.

6. Przeciążenie układu ruchu (mięśniowo-szkieletowego)

Przyczyną dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego mogą być prace wykonywane w domu, takie jak pranie, prasowanie, odkurzanie, zmywanie naczyń. Są to prace o charakterze monotypowym, jednostajnie angażującym te same mięśnie. Dodatkowo wykonywane są one zwykle w wymuszonej pozycji ciała. Zginanie tułowia z jednoczesnym pochylaniem głowy (np.: zmywanie, prasowanie, pranie) powoduje duże obciążenia kręgosłupa oraz mięśni pleców i szyi.

Aby nie doprowadzić do przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego podczas prac domowych, zastosuj się do poniższych zaleceń:

• odpowiednio rozplanuj czynności,

• wykonuj czynności różnorodne, tym samym unikasz pracy statycznej i powtarzalnej (prace w pozycji stojącej przeplataj z pracą w pozycji siedzącej),

• wykonuj czynności odpowiednie do swoich możliwości np. unikaj dźwigania zbyt ciężkich przedmiotów,

• stosuj środki minimalizujące negatywny wpływ wymuszonej pozycji na organizm,

• każdorazowo po skończeniu pracy w niewygodnej pozycji zapewnij sobie chwilę relaksu.

7. Kontakt z substancjami chemicznymi

Chemia gospodarcza znajduje się obecnie w niemal każdym domu. Środki czyszczące powszechnie dostępne na rynku, takie jak detergenty, płyny do mycia podłóg i polerowania mebli oraz wiele innych środków czyszczących do szkła, drewna, metali, kuchenek, toalet i udrażniania rur, mogą zawierać niebezpieczne dla zdrowia związki chemiczne między innymi: amoniak, fosforany, ług, chlor, formaldehyd i fenole.

Niebezpieczne substancje chemiczne – jak stężone kwasy (np. kwas siarkowy, kwas azotowy), zasady (np. amoniak, soda) lub alkohole mają postać płynną lub stałą. W warunkach domowych sprawcą oparzeń mogą być żrące środki czystości do usuwania osadów, zatłuszczeń czy udrażniania rur.

Do niebezpiecznych substancji zaliczamy: silne wybielacze do tkanin z chlorem, płyny bakteriobójcze do toalety, silne koncentraty do czyszczenia tłuszczu i przypalenizny z kominków oraz płyny do czyszczenia biżuterii. Zagrożenie stanowią stosowane w ogrodach substancje do zwalczania szkodników czy ochrony roślin.

Rodzaj detergentu, stężenie substancji i czas kontaktu ze skórą decyduje o ciężkości oparzenia.

Aby Twoje sprzątanie było zarówno skuteczne i bezpieczne, koniecznie przestrzegaj poniższych zasad:

• nie mieszaj środków czystości

Każdy środek czystości ma ściśle określony skład, który pozwala na skuteczne wykonanie konkretnych prac porządkowych. Wiele osób uważa, że mieszając ze sobą dwa lub więcej środków, może osiągnąć lepszy efekt. Jest to bardzo ryzykowny eksperyment, zarówno dla Ciebie, jak i czyszczonej powierzchni. Podczas łączenia różnych składników może dojść do silnej reakcji chemicznej, a wydzielające się podczas niej opary mogą podrażnić lub nawet uszkodzić śluzówki, skórę lub oczy.

• nie zamieniaj opakowań

Przelewanie środków czyszczących do innych, na przykład mniejszych, ale nie oryginalnych opakowań może zakończyć się tragicznie, ponieważ po jakimś czasie możesz zapomnieć, co jest w danym pojemniku. Poza tym warto pamiętać, że oryginalne opakowania są dostosowane do konkretnych chemikaliów.

• bezpieczne przechowywanie środków czystości

Jeśli w Twoim domu są dzieci lub jesteś właścicielem zwierząt, wszelkie środki chemiczne koniecznie trzymaj w niedostępnym dla nich miejscu. Najlepsze są wysokie półki i szafki zamykane na klucz. Pamiętaj też o właściwej temperaturze i zacienieniu w miejscu, gdzie składujesz środki czystości.

• postępuj zgodnie z instrukcjami

Na opakowaniach znajdują się dokładne instrukcje postępowania z danym środkiem. Zawsze je czytaj i stosuj się do zaleceń. Nie lekceważ też informacji podanych na akcesoriach do sprzątania i sprzęcie AGD, który ma pomóc Ci utrzymać czystość (odkurzacz, pralka, zmywarka).

• stosuj odpowiednie środki ochrony indywidualnej, myj i wycieraj ręce

Jeśli instrukcja środka czystości sugeruje stosowanie rękawiczek podczas jego używania – nie ignoruj jej. Nie mniej, po każdej czynności porządkowej dokładnie umyj ręce ciepłą wodą i mydłem. Po zakończeniu mycia wytrzyj dłonie do sucha.

8. Kontakt z wirusami i bakteriami

Roztocza kurzu to jeden z najbardziej rozpowszechnionych, wszechobecnych pasożytów występujący w naszych domach. Miejsca, gdzie najczęściej i najliczniej bytują roztocze kurzu domowego to materace, dywany, narzuty, kotary i zasłony, a także meble tapicerskie, w mniejszych ilościach występują w kurzu na podłodze czy meblach drewnianych.

Roztocza kurzu domowego to często spotykany alergen w pomieszczeniach. U osób borykających się z alergią na kurz domowy może występować astma, wysypka czy podrażnienia skóry i błon śluzowych. Głównym objawem alergii na kurz jest występowanie tak zwanego kataru alergicznego oraz inne objawy kojarzone często z przeziębieniem jak: kichanie (występujące głównie rano oraz podczas sprzątania), łzawienie oczu, uczucie swędzenia nosa, gardła i kącików oczu, duszność, uczucie zmęczenia, senność, częstsze bóle głowy, a także zaburzenia koncentracji uwagi.

9. Prace z potencjalnie niebezpiecznymi narzędziami

• Podczas prac z użyciem noży i innych ostrych narzędzi zwróć szczególną uwagę na swoje bezpieczeństwo.

• Podczas prac polegających na struganiu prowadź ostrze noża w kierunku „od siebie”.

• Podczas rąbania drewna używaj tylko nieuszkodzonych siekier ze stabilnie zamocowanym trzonkiem i nieuszkodzonym uchwytem.

• Nigdy nie spiesz się podczas prac kuchennych z użyciem noża.

BHP W OGRODZIE

Rozpoczynając prace w ogrodzie zwykle koncentrujemy się na szeregu zadań, jakie mamy do wykonania. Niestety bardzo rzadko przy tej okazji pamiętamy o własnym bezpieczeństwie. Większość czynności wykonujemy nie myśląc o tym, że może nam coś zagrozić, a wypadków w ogrodnictwie jest naprawdę dużo. Poznaj zasady BHP w ogrodzie i dowiedz się jak poprawić bezpieczeństwo podczas wykonywania prac ogrodniczych.

W tej części znajduje się kilka zasad bezpiecznej pracy w ogrodzie. Jeśli chociaż w części uda nam się pamiętać, to na pewno będzie to z korzyścią dla nas i naszego otoczenia. Nie ma tu zbyt wielu uwag dotyczących bezpiecznego użytkowania nawozów i środków ochrony roślin, gdyż są one zawarte w każdej instrukcji danego środka. Większość zasad dotyczy raczej tematów, o których na co dzień nie myślimy lub ich nie zauważamy, tymczasem warto je zapamiętać jako nasze własne zasady BHP w ogrodzie.

1. Przycinanie roślin

Jedną z bardziej niebezpiecznych prac ogrodniczych jest przycinanie drzew i krzewów, gdyż podczas wykonywania tego zabiegu jesteśmy narażeni na szereg zagrożeń.

Nieodpowiedni, nieostry lub uszkodzony sprzęt (sekator, piła) może ześlizgnąć się z gałęzi lub konara i uderzyć nas w rękę bądź inną część ciała, powodując mniej lub bardziej dotkliwe urazy. Na uszkodzenie narażone są także oczy. Jeśli nie osłonimy ich okularami, spadające wióry i inne zanieczyszczenia powstałe podczas cięcia lub wystające gałęzie mogą uderzyć nas w twarz, uszkadzając oczy.

Aby uniknąć podobnych zagrożeń, przed przystąpieniem do pracy powinniśmy wybrać odpowiednie narzędzia (inne do cięcia grubych konarów, inne do przycinania żywopłotu, a jeszcze inne do cięcia gałęzi lub pnączy) oraz sprawdzić ich stan techniczny.

Podczas cięcia pamiętaj aby zastosować:

• okulary ochronne, plastikowe gogle (niedrogie, do kupienia w każdym sklepie ogrodniczym lub markecie),

• ochronę głowy przez grubszą czapkę, a jeśli prac wykonujemy dużo, wskazany jest nawet kask (w ostateczności lepszy rowerowy niż żaden),

• cięcie przeprowadzamy w grubych rękawicach.

2. Prace na wysokości

Jedną z najczęstszych przyczyn wypadków podczas wykonywania prac ogrodniczych jest korzystanie z drabiny (przycinanie drzew, bielenie dachów szklarni, cięcie wysokich żywopłotów).

Źle ustawiona, uszkodzona lub nieodpowiednia drabina może łatwo się przewrócić, narażając nas na bardzo poważne urazy jak np. złamania czy uszkodzenia kręgosłupa lub głowy. Dlatego też zanim skorzystamy z drabiny, sprawdźmy jej stan techniczny i ustawmy ją na równej, twardej powierzchni. Postarajmy się też o pomoc drugiej osoby, która przytrzyma drabinę, zabezpieczając ją przed ewentualnym przechyleniem lub przewróceniem.

3. Ochrona roślin

Rośliny uprawiane w ogrodzie często narażone są na atak szkodników i chorób, dlatego wymagają przeprowadzania zabiegów ochronnych w postaci oprysku preparatami ochrony roślin.

Środki chemiczne pomagają skutecznie zabezpieczyć rośliny przed chorobami i szkodnikami, ale nie są obojętne dla naszego zdrowia. Zawarte w nich substancje mogą być przyczyną licznych kłopotów zdrowotnych i jeśli nie będziemy się z nimi obchodzić we właściwy sposób, możemy narazić się na podrażnienie układu oddechowego, poparzenia skóry, uszkodzenie wzroku oraz rozmaite reakcje alergiczne np. w postaci wysypki.

Dlatego też przed przystąpieniem do oprysku roślin środkami chemicznymi powinniśmy bezwzględnie założyć maskę przeciwpyłową, okulary ochronne i gumowe rękawice.

Warto również zaopatrzyć się w specjalny kombinezon ochronny, zabezpieczający pozostałe części ciała. Jeśli go nie posiadamy, po pracy powinniśmy jak najszybciej zdjąć i wyprać ubranie robocze, gdyż mogą się na nim znajdować pozostałości substancji chemicznych.

Preparaty chemiczne musimy też zawsze używać zgodnie z zaleceniami producenta i systematyczne sprawdzać ich termin ważności. Opakowania ze środkami musimy również przechowywać w miejscu suchym i bezpiecznym, niedostępnym dla osób trzecich oraz dzieci.

4. Praca w ziemi ogrodowej

Podczas pracy w ogrodzie na urazy możemy być też narażeni podejmując się pozornie niegroźnych zajęć jak pielenie czy spulchnianie ziemi. Podczas ich wykonywania możemy łatwo się skaleczyć przez zahaczenie o narzędzia lub wystające z ziemi ostre przedmioty, jak kamienie, korzenie i zakazić ranę patogenem chorobotwórczym (np. toksoplazmoza, tężec).

Możemy też doznać poparzeń włoskami bądź sokiem roślin (np. przez dyptam jesionolistny) lub podrażnić oczy i usta, przecierając je brudną dłonią. Przed podobnymi zagrożeniami możemy się ochronić, zabezpieczając dłonie grubymi rękawiczkami gumowymi lub rękawicami ogrodniczymi. Z kolei bawełniana opaska lub chustka na czole, wchłonie pot i zapobiegnie konieczności przecierania oczu oraz czoła podczas pracy. Po zakończeniu prac, koniecznie należy pamiętać o dokładnym umyciu rąk.

5. Używanie w ogrodzie narzędzi mechanicznych

Warto też pamiętać, że zagrożeniem mogą być dla nas także pozostawione w ogrodzie narzędzia, gdyż możemy o nie niechcący zahaczyć, nadepnąć i skaleczyć się o wystające zęby grabi lub uderzyć o trzonek przewróconego szpadla. Dlatego po zakończonej pracy, starajmy się zawsze odstawić je w bezpieczne lub na swoje miejsce (inaczej możemy zapomnieć, gdzie je zostawiliśmy, a inni mogą o tym w ogóle nie wiedzieć i nieświadomie na nie nadepnąć lub się przez nie przewrócić).

Również elementy uszkodzonych narzędzi (złamanych trzonków, poluzowanych metali, siekier) mogą być przyczyną powstania urazu ciała. Z tego powodu powinno się sprawdzić narzędzie przed użyciem (mocowanie wszystkich elementów, ewentualnych pęknięcia drewnianych części), a nawet w razie potrzeby naoliwić je.

6. Używanie w ogrodzie narzędzi elektrycznych

Niewłaściwe korzystanie z narzędzi elektrycznych podczas wykonywania prac ogrodniczych może doprowadzić do poważnych uszkodzeń ciała poprzez pochwycenie i wciągnięcie części ubrań lub ciała w elementy tnące. Również wykonywanie prac w warunkach wysokiej wilgotności lub z uszkodzonym przewodem zasilającym może być przyczyną porażenia prądem. Także poluzowane części narzędzi elektrycznych, które mogą odpadać w trakcie pracy, mogą doprowadzić do poważnych uszkodzeń ciała.

Podczas prac ogrodniczych z wykorzystaniem narzędzia elektrycznego pamiętaj, że:

• do pracy w ogrodzie warto nosić odzież bez wystających elementów (zbyt luźne rękawy, odstające nogawki spodni i kieszenie, sznurowadła, wiszące paski, troczki i inne), które łatwo mogą się o coś zahaczyć lub zostać wciągnięte do wnętrza pracującej maszyny. To samo dotyczy również długich, niezwiązanych niczym włosów. Uważajmy też na noszoną biżuterię. Wszelkie pierścionki, kolczyki czy łańcuszki, łatwo się zahaczają i mogą np. spowodować zwichnięcie palca lub naderwanie ucha,

• jeśli sprzęt jest podłączony do gniazdka kablem elektrycznym, sprawdźmy, czy kabel nie został gdzieś uszkodzony. Pracując kosiarką elektryczną należy bardzo uważać, aby nie przeciąć kabla razem z trawą,

• przed pracą sprawdźmy umocowanie różnych części ruchomych (dokręcanie, oliwienie),

• wszystkie czynności naprawcze, czyszczące lub konserwujące narzędzi elektrycznych wykonujemy tylko wtedy, kiedy urządzenie NIE JEST PODŁĄCZONE DO PRĄDU!!!

• jeśli sprzętu elektrycznego używamy podczas wilgotnej pogody lub podczas wystąpienia rosy, sprawdźmy w instrukcji, czy i na jakich warunkach możemy to zrobić.

Nawet przestrzegając powyższych zasad BHP w ogrodzie, starajmy się zadbać o to, aby w czasie wykonywania prac o większym ryzyku np. cięcie gałęzi z drabiny, była obecna druga osoba, która zapewni nam pierwszą pomoc w razie wypadku.

Jeśli w naszym ogrodzie bawią się dzieci, należy bezwzględnie sprawdzić, czy nic im nie zagraża. Milusińscy maja niebywałą wyobraźnię, dlatego musimy postarać się przewidzieć, co mogą próbować zrobić.

Należy wtedy usunąć z pola zasięgu wszystkie narzędzia ogrodnicze, bezwzględnie zabezpieczyć środki ochrony i nawozy, sprawdzić szczelność ewentualnych studzienek kanalizacyjnych, zabezpieczyć możliwość dostania się pociech do źródeł prądu lub wody (stawy, oczka wodne), uniemożliwić dostanie się do sprzętów i maszyn mechanicznych lub elektrycznych. I oczywiście w miarę możliwości przebywać podczas zabawy w ogrodzie razem z dzieckiem.

Kiedy postaramy zapewnić sobie i bliskim bezpieczeństwo, przestrzegając podstawowych zasad BHP w ogrodzie, nasz wypoczynek w otoczeniu zieleni będzie o wiele przyjemniejszy.